تفسير يك‌يك آيات بايد به خود قرآن مراجعه نمود . « 1 » س 395 - در فهم آيات قرآن ، اكتفاكردن به اقوال مفسرين صدر اسلام ، و تجاوز نكردن از آن چه تأثيرات و تبعاتى را به دنبال دارد ؟ ج - باعث مىشود كه علم در سير خود متوقف شود ، و آزادى در تفكر از مسلمين سلب گردد ، همچنان‌كه ديديم ( در اثر سانسور شدن از ناحيهء بعضى خلفا ) مسلمانان صدر اول ، نظريهء قابل توجهى در اين باب از خود بروز ندادند ، و به جز كلماتى ساده و خالى از دقت و تعمق از ايشان به يادگار نمانده ، در حالى كه قرآن به حكم آيهء : « وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ » « 2 » مشتمل بر دقائقى از معارف است . « 3 » س 396 - با اينكه صحابه مردمى فهميده و كوشاى در فهم بوده‌اند آيا ممكن است معانى قرآن بر آنان پوشيده مانده باشد ؟ و در ضمن آيا اصلا راه به سوى فهم قرآن به روى كسى بسته است ؟ ( بحث روايتى ) ج - اينكه [ عده‌اى ] بعيد شمرده‌اند كه معانى قرآن بر صحابه پوشيده مانده باشد ، با اينكه مردمى فهميده و كوشاى در فهم بوده‌اند استبعادى است نابجا ، به دليل همان اختلافى كه در اقوال آنان در معانى بسيارى از آيات هست ، و اختلاف و تناقض جز با پوشيده ماندن حق و مشتبه شدن راه حق و راه باطل ، تصور ندارد . پس حق مطلب اين است كه : راه به سوى فهم قرآن به روى كسى بسته نيست ، و خود بيان الهى و ذكر حكيم بهترين راه براى فهم خودش مىباشد ،

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 118 - 119 . ( 2 ) . سورهء نحل ، آيهء 89 . ( 3 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 133 .